Początek roku akademickiego, nowy semestr czy kolejny poniedziałek często traktujemy jako okazję, żeby coś zmienić. I dobrze – taki impuls może pomóc wrócić do odkładanych planów albo wprowadzić nowy nawyk. Łatwo jednak przesadzić z liczbą postanowień i założyć, że od tej pory zmienimy swoje życie o 180 stopni. Na liście planów szybko pojawiają się kolejne punkty: systematyczna nauka, praca zarobkowa, budowanie CV, regularny ruch, zdrowe jedzenie, hobby i życie towarzyskie. Każdy z tych planów z osobna brzmi rozsądnie. Nawet wszystkie razem mogą wyglądać jak całkiem dobry pomysł – dopóki nie próbujemy zmieścić ich w jednym tygodniu i realizować stale na tym samym poziomie. W takim układzie sen, odpoczynek i czas na regenerację szybko zaczynają ustępować kolejnym zadaniom. Rozsądny plan powinien więc uwzględniać nie tylko to, co chcemy zrobić, lecz także tempo, które jesteśmy w stanie utrzymać.
Granica między jednym okresem a drugim często daje poczucie, że możemy zacząć od nowa. To nie tylko intuicja – podobny mechanizm opisują badania nad efektem świeżego startu (ang. fresh start effect). Pokazują one, że po wyraźnych cezurach czasowych częściej podejmujemy działania związane z realizacją swoich celów. Zaobserwowano to m.in. na początku tygodnia, miesiąca, roku czy semestru.
Nowy początek może zachęcać do stawiania sobie kolejnych celów, ale nie sprawia, że mamy więcej czasu i energii. Każde dodatkowe zobowiązanie zajmuje część tych zasobów, więc im więcej rzeczy próbujemy utrzymać jednocześnie, tym mniej przestrzeni zostaje na pozostałe.
Gdy plan zaczyna pękać w szwach, najczęściej ograniczamy te obszary, które nie mają sztywnego terminu. Na wykład trzeba przyjść o konkretnej godzinie, w pracy stawić się na zmianę, a na wizytę u lekarza czy umówione spotkanie dotrzeć o ustalonej porze. Znacznie łatwiej skrócić sen, zrezygnować ze spaceru, zjeść coś w pośpiechu albo wykorzystać wolny wieczór na nadrobienie zaległości. W ten sposób dodatkowe obowiązki zaczynają zajmować czas przeznaczony wcześniej na odpoczynek i regenerację.
Taki sposób funkcjonowania można obrazowo porównać do zaciągania „długu energetycznego”. Obowiązki nadal są realizowane, ale coraz częściej kosztem snu, odpoczynku i czasu na odzyskanie sił. Początkowo może się wydawać, że taki układ się sprawdza: projekt jest oddany, kolokwium zaliczone, a trudniejszy tydzień w pracy za nami. Z czasem jednak coraz więcej zadań wykonujemy w zmęczeniu, koncentracja wymaga większego wysiłku, a wolny weekend służy głównie temu, żeby odzyskać siły przed kolejnym intensywnym tygodniem. To, że przez pewien czas da się funkcjonować w takim rytmie, nie znaczy, że warto traktować go jako stały sposób na życie.
Jednym z pierwszych miejsc, z których próbujemy odzyskać czas, bywa sen. Wystarczy przesunąć porę pójścia spać, żeby zyskać dodatkową godzinę na naukę, pracę albo nadrobienie zaległości. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy regularne skracanie snu staje się stałym elementem planu i sposobem na zmieszczenie wszystkich obowiązków w tygodniu.
Amerykańskie CDC wskazuje, że dorośli w wieku 18-60 lat powinni spać co najmniej siedem godzin na dobę. Sen wpływa m.in. na koncentrację, pamięć, zdolność uczenia się i samopoczucie, więc jego regularne ograniczanie może utrudniać właśnie te zadania, na które próbujemy zyskać więcej czasu. Z tego powodu nie warto traktować go jak stałej rezerwy na kolejne obowiązki.
Sen nie jest jedynym obszarem, który cierpi, gdy tydzień robi się zbyt ciasny. Mniej czasu zostaje też na ruch, regularne posiłki, przerwy czy zwykły odpoczynek. Kiedy zauważamy skutki takiego trybu, łatwo wpaść w drugi skrajny odruch i próbować naprawić wszystko naraz. Nie zawsze jednak rozwiązaniem jest dokładanie kolejnych zasad do już napiętego planu. Trzy treningi w tygodniu, codzienne gotowanie od zera czy skrupulatnie rozpisana rutyna mogą szybko stać się następnymi obowiązkami do odhaczenia.
Zdrowe nawyki nie muszą przyjmować najbardziej wymagającej formy. Ruch może oznaczać spacer między zajęciami albo część drogi pokonaną pieszo. Na długi dzień na uczelni można zabrać prosty, zdrowy posiłek przygotowany wcześniej, a przerwa nie musi służyć poprawianiu produktywności. Warto wybierać rozwiązania, które mają szansę zostać z nami także podczas bardziej intensywnego tygodnia.
Jeśli mimo zmian w codziennych nawykach coś w samopoczuciu nadal budzi wątpliwości, warto poszukać przyczyny. Pomocna może być rozmowa z lekarzem lub innym specjalistą dobranym do rodzaju dolegliwości. Podobnie w przypadku różnego rodzaju suplementów czy preparatów wspierających układ nerwowy – ich dobór warto dopasować do indywidualnej sytuacji, a ewentualne wątpliwości dotyczące stosowania omówić z farmaceutą lub lekarzem.
Wolna godzina nie zawsze staje się godziną odpoczynku. Można w tym czasie doczytać materiały, poprawić prezentację, odpisać na zaległe wiadomości albo przejrzeć oferty staży. Jeśli każdą lukę w kalendarzu wykorzystujemy na kolejne zadanie, formalnie mamy wolny wieczór, ale nadal pozostajemy w trybie działania.
Dlatego znaczenie ma nie tylko długość przerwy, lecz także to, jak odpoczywać, żeby naprawdę odpocząć. Dla jednej osoby będzie to spacer, dla innej spotkanie ze znajomymi, książka, sport, hobby albo spokojny wieczór bez konkretnego planu. Odpoczynku nie trzeba przy tym zamieniać w kolejny projekt do zaplanowania, zmierzenia i ocenienia. Wolny czas może po prostu pozostać wolnym czasem.
Zostawienie wolnego miejsca w kalendarzu ma jeszcze jedną zaletę: daje przestrzeń na sytuacje, których wcześniej nie dało się przewidzieć. Projekt może potrwać dłużej, niż zakładaliśmy, w pracy może pojawić się dodatkowa zmiana, a w środku tygodnia – wizyta u lekarza, gorszy dzień czy nieplanowane spotkanie.
Pomocna może być tu prosta zasada, aby nie planować z góry całego dostępnego czasu i energii. Nie trzeba przypisywać temu konkretnego procentu – ważniejszy jest sam margines. Dzięki niemu przesunięcie jednego zadania nie musi oznaczać przebudowy całego tygodnia. Niewypełnione okienko nie jest czasem zmarnowanym. Może być właśnie tym, co pozwala planowi przetrwać mniej przewidywalny dzień.
To, jak uczymy się zarządzać swoim tempem na studiach, ma znaczenie również później. Po obronie dyplomu nie znikają napięte tygodnie ani okresy większego obciążenia – zmieniają się przede wszystkim ich źródła. Zamiast sesji pojawiają się terminy projektów, grafik, oczekiwania przełożonego czy klienta. Część z nich trudno przesunąć, ale nadal pozostają decyzje dotyczące tego, jak rozkładamy pracę, kiedy zaczynamy większe zadanie i gdzie stawiamy granice swojej dostępności.
Z czasem coraz ważniejsze staje się też rozpoznawanie, czy mamy do czynienia z chwilowym spiętrzeniem obowiązków, czy z trybem pracy, który przeciąża nas przez większość tygodni i powoduje stres. Przejściowo większe napięcie może pojawić się przed zamknięciem projektu, ważnym terminem czy zmianą stanowiska i samo w sobie nie musi świadczyć o przewlekłym przeciążeniu. Gorzej, jeśli po jednym takim tygodniu od razu zaczyna się kolejny i nie ma już kiedy wrócić do spokojniejszego rytmu. Umiejętność zauważenia tej różnicy przydaje się nie tylko w dbaniu o samopoczucie, lecz także w podejmowaniu decyzji o organizacji pracy, zakresie obowiązków i granicach dostępności.
Nie każdy tydzień będzie wyglądał tak samo. Czasem obowiązków będzie więcej, coś się przesunie albo przez kilka dni trzeba będzie działać intensywniej. Nie chodzi więc o plan, którego nigdy nie trzeba zmieniać, lecz o taki, do którego można wrócić po bardziej chaotycznym okresie.
Zamiast pytać, ile jeszcze uda się zmieścić w studenckim kalendarzu, warto od czasu do czasu zadać sobie inne pytanie: czy chcę i potrafię funkcjonować w ten sposób także za trzy miesiące?
Źródła:
Autor: Joanna Ważny
Artykuł przygotowany we współpracy z partnerem serwisu WhitePress®, który od 12 lat wspiera działania SEO i content marketingowe w Polsce i za granicą. Zautomatyzowana platforma umożliwia publikowanie artykułów na ponad 100 tysiącach portali na całym świecie. Dodatkowo oferuje natywne usługi copywritingu, zapewniając wysokiej jakości treści.
