Czas studiowania zwykle kojarzy się ze swobodą oraz poszukiwaniem własnej drogi. W realiach coraz częściej przybiera on jednak formę równoczesnego łączenia ról studenta i pracownika. Dane z VIII odsłony badania Eurostudent odsłaniają, jak skomplikowanie układa się plan tygodnia młodych ludzi w Polsce. W typowym tygodniu około 20 godzin zajmują zajęcia dydaktyczne, a kolejne 15 pochłania samodzielna praca z materiałem. Taki bilans niemal dorównuje pełnemu wymiarowi zatrudnienia. Lista zobowiązań pozostaje jednak dłuższa. Studenci uczący się w trybie stacjonarnym podejmują prace dorywcze, które zajmują średnio następne 10 godzin tygodniowo. Osoby na studiach niestacjonarnych przeznaczają na wszystkie aktywności nawet 64 godziny w ciągu tygodnia – to zbliżony nakład czasu do pracy na 1,5 etatu – przy czym największą część tej sumy wypełnia zatrudnienie zarobkowe. Nawet napięty grafik dnia nie musi prowadzić do porzucania dalszych zamierzeń. Jasno określone cele oraz konsekwencja w działaniu pomagają zachować równowagę i stopniowo kierować codzienne wybory w stronę osobistych aspiracji.
Zamierzenia różnią się znaczeniem oraz czasem potrzebnym na ich realizację. Jedne odnoszą się do spraw pilnych i da się je domknąć szybko. Inne rozciągają wysiłek na wiele miesięcy, a nieraz na lata. Do pierwszej kategorii należą cele krótkoterminowe. Obejmują zadania przewidziane na kilka dni, tygodni lub miesięcy. Na studiach zwykle mieszczą się w granicach jednego semestru. W praktyce oznaczają naukę do kolokwium, pisanie eseju, czytanie wyznaczonej liczby stron lektury albo regularne ćwiczenia przez parę tygodni. Takie plany mają prostą formę i szybko przynoszą zauważalne rezultaty. Ich realizacja wzmacnia poczucie sprawczości i podnosi motywację, która sprzyja także działaniom zaplanowanym na dalszą przyszłość.
Zadania o krótkim horyzoncie porządkują codzienność, natomiast cele długoterminowe wyznaczają kurs na kolejne lata. Ich zasięg wykracza poza semestr czy pojedynczy rok akademicki. Najczęściej obejmują okres od 3 do 5 lat, czasem dłuższy. Skupiają się na sferach, które wpływają na poziom życia. Chodzi o rozwój kariery, więzi rodzinne oraz zdrowe nawyki. Nie przynoszą szybkiej satysfakcji, ponieważ wymagają cierpliwości oraz konsekwencji. W zamian łączą codzienne kroki w jeden plan i pokazują, że rutynowe obowiązki prowadzą ku większemu zamysłowi.
Skoro rozróżnienia pomiędzy typami celów stały się zrozumiałe, pora zająć się ich prowadzeniem w realnych warunkach. Samo wypowiedzenie intencji nie tworzy jeszcze planu. Dopiero rozsądne ułożenie działań sprawia, że zamysł zaczyna przynosić namacalne efekty. Zamiast ogólnych deklaracji, takich jak „Będę uczyć się częściej” czy „Zacznę oszczędzać”, lepiej sięgnąć po rozwiązania które precyzują kierunek, pomagają obserwować postępy oraz utrzymują konsekwencję bez utraty rytmu. Metody znane z pracy projektowej sprawdzają się również w codziennym funkcjonowaniu studentów i poza murami uczelni. Upraszczają porządkowanie obowiązków, wzmacniają zaangażowanie i pozwalają świadomie kierować własnym rozwojem. W efekcie kolejne kroki nie układają się w przypadkowy zbiór zadań, lecz tworzą logiczną sekwencję prowadzącą do jasno określonego celu.
W gronie narzędzi ułatwiających klarowne określanie zamierzeń model SMART cieszy się wyjątkowym uznaniem. Nazwa tego podejścia to akronim utworzony z pięciu angielskich słów, z których każde wyznacza jedno z kryteriów dobrze sformułowanego celu:
Zamiast ogólnikowego postanowienia w stylu „Poprawię wyniki na uczelni”, zastosowanie zasad SMART prowadzi do znacznie bardziej operacyjnego sformułowania. Przykład: „W ciągu kolejnych dwóch miesięcy zwiększę średnią ocen z Rachunkowości finansowej z poziomu 4,0 do 4,5. Co tydzień poświęcę dwie godziny na powtórzenie materiału, a przed sesją skorzystam przynajmniej dwukrotnie z konsultacji z wykładowcą”. Tak sformułowany cel odnosi się do wybranego przedmiotu, umożliwia bieżące monitorowanie postępów dzięki konkretnym wartościom liczbowym i uwzględnia działania możliwe do wykonania w ramach typowego rytmu studiów. Jest też spójne z celami edukacyjnymi, a precyzyjnie określony dwumiesięczny okres nadaje całości strukturę, przekładając intencje na plan mogący przynieść zauważalne rezultaty.
Metoda OKR (Objectives and Key Results) narodziła się w środowisku korporacyjnym, szczególnie wśród gigantów sektora technologicznego. Mimo to doskonale sprawdza się również w świecie akademickim oraz w realizacji celów osobistych. Jej rdzeniem jest jasno sformułowany zamiar, który uzupełniają mierzalne rezultaty, pozwalające ocenić postępy i kierunek działania. Pytanie „Co chcę osiągnąć?” prowadzi do określenia celu, natomiast odpowiedzi w formie liczb i terminów pomagają ustalić, czy rzeczywistość zmierza w zgodzie z planem.
Dla osoby piszącej pracę magisterską takim celem może stać się przygotowanie tekstu gotowego do przedłożenia komisji. Aby dotrzeć do tego punktu, warto rozbić proces na konkretne zadania: do końca października zgromadzić niezbędne źródła, w grudniu mieć już gotowy konspekt oraz pierwszy rozdział, w lutym zamknąć część badawczą i analityczną, a w kwietniu przekazać finalną wersję promotowi. Cały, z pozoru skomplikowany proces staje się wtedy uporządkowaną serią działań, które można realizować jedno po drugim – z wyraźną kontrolą nad postępami.
Kiedy pojawia się ambitny cel, nietrudno o moment zawahania przed podjęciem działania. W takich sytuacjach sprawdza się technika rozdzielania zadania na bardziej przystępne segmenty, które wprowadzają jasność i porządek w planowaniu. Tego typu strukturalizacja zadań stanowi element charakterystyczny dla elastycznych metod zarządzania, stosowanych m.in. w podejściu Scrum. W jego ramach obszerna lista funkcji produktu nie trafia od razu do realizacji. Zamiast tego zostaje przekształcona w zestaw dobrze opisanych modułów, z których zespół wybiera te o największym znaczeniu i realizuje je w ramach krótkich, kilkutygodniowych cykli. Taki model działania umożliwia szybkie dostrzeganie rezultatów, zwiększa zaangażowanie uczestników i pozwala na bieżąco dostosowywać się do zmian, nie tracąc z oczu ogólnego zamysłu projektu.
Zbliżoną metodę da się wykorzystać w odniesieniu do celów osobistych, zwłaszcza tych związanych z finansami. Załóżmy, że chcemy odłożyć 300 zł w ciągu miesiąca – można rozłożyć ten plan na cztery tygodnie:
Zamiast postrzegać oszczędzanie jako trudną i wymagającą rewolucję, zamieniamy je na serię przemyślanych kroków. Każdy z nich przybliża nas do celu i sprawia, że cały proces staje się bardziej przystępny oraz łatwiejszy do utrzymania na dłuższą metę.
Nawet precyzyjnie opracowany plan może się rozpaść, jeśli wpadniemy w utarte schematy myślowe lub zaniedbamy kwestie organizacyjne, które potrafią podważyć cały dotychczasowy wysiłek. Sama znajomość technik planistycznych nie wystarcza – równie ważne jest dostrzeżenie zagrożeń, które potrafią skutecznie zatrzymać postęp. Gdy potrafimy je wcześnie wychwycić, łatwiej zmodyfikować działania i odzyskać rytm, nie dopuszczając do znużenia, które nierzadko prowadzi do całkowitej rezygnacji z zamierzonych celów.
Jedną z typowych przyczyn porażek jest nakładanie na siebie planów, które nie przystają do faktycznych możliwości – zarówno czasowych, jak i energetycznych. Deklaracja, że od jutra każdego dnia poświęcimy pięć godzin na naukę, do tego dorzucimy codzienne wizyty na siłowni i przeczytamy książkę w ciągu tygodnia, często kończy się szybkim zniechęceniem. Szczególnie gdy do tej pory trudno było znaleźć moment na zwykły relaks. Po kilku dniach ambitnego reżimu entuzjazm zaczyna słabnąć, a dalsze działania przestają cieszyć – zbyt rozbudowany plan zaczyna ciążyć.
Aby nie dopuścić do wypalenia na starcie, warto rozpocząć od mniejszych kroków i zwiększać intensywność dopiero wtedy, gdy wprowadzone zmiany przestaną męczyć. Zamiast od razu planować pięć godzin nauki dziennie, lepiej zacząć od sześćdziesięciu minut skupionej pracy w ciszy, bez telefonu czy otwartych kart w przeglądarce. Zamiast codziennych treningów, rozsądniejszym rozwiązaniem są trzy sesje tygodniowo. Dobrym wsparciem okażą się także mikronawyki – drobne, powtarzalne czynności, które łatwo wkomponować w codzienność. Przykładowo: czytanie pięciu stron dziennie. Choć z pozoru nie robi to wrażenia, z czasem przynosi mierzalne efekty, nie przytłaczając przy tym na etapie wdrażania.
Codzienność potrafi przynieść sytuacje, które trudno przewidzieć – nagłe pogorszenie zdrowia, pilne sprawy rodzinne czy po prostu dzień, w którym wszystko przychodzi z trudem. Gdy traktujemy rozkład dnia jak zamknięty scenariusz bez miejsca na elastyczność, każde nieoczekiwane zdarzenie może wywołać frustrację oraz wrażenie, że cały wysiłek idzie na marne. Właśnie dlatego przy układaniu planu dnia warto zostawić sobie trochę przestrzeni – kilka luźniejszych momentów w ciągu tygodnia albo dzień o mniejszym natężeniu obowiązków, który umożliwia regenerację albo nadrobienie zaległości. Dobrym nawykiem jest także cotygodniowe spojrzenie na listę zadań – taka praktyka pozwala wcześnie dostrzec potencjalne przeszkody, lepiej dopasować działania do bieżącej sytuacji i traktować plan jako wsparcie w działaniu, a nie ciasno zapięty gorset.
Skupiając się na ambitnych, dalekosiężnych planach, nietrudno przegapić momenty, które choć mniej spektakularne, mają realne znaczenie w codziennej pracy. Przebrnięcie przez trudny projekt, zaliczenie bardziej wymagającego kolokwium albo utrzymanie świeżo wypracowanego nawyku przez kilka dni z rzędu to wydarzenia, które warto zauważyć. To właśnie one dodają sił, kiedy entuzjazm zaczyna słabnąć. Jeśli nie zwracamy na nie uwagi, łatwo odnieść wrażenie stagnacji – jakby nic się nie zmieniało, a cel wciąż pozostawał poza zasięgiem.
Zdecydowanie łatwiej utrzymać zaangażowanie, kiedy dostrzegamy wagę drobnych kroków i potrafimy je odpowiednio uhonorować. Może to być relaks przy ulubionym serialu, wypad z przyjaciółmi czy kwadrans z herbatą bez poczucia winy. Motywacyjnie działają też narzędzia do śledzenia postępów – cyfrowe, takie jak Habitica, lub tradycyjne, oparte na papierze. Obserwowanie, jak codziennie przybywa zaznaczonych pól czy kolejnych dni w serii, działa stymulująco i przypomina, że zmierzamy w stronę zamierzonego rezultatu.
Łączenie bieżących zadań z przyszłymi aspiracjami to jedna z cenniejszych umiejętności, którą rozwijają osoby na etapie edukacji akademickiej oraz w pierwszych latach niezależności. Nie jest to zdolność wrodzona – pojawia się dzięki regularnemu stosowaniu rozwiązań, które przynoszą rezultaty i mają sens w praktyce. Wśród najbardziej skutecznych podejść wyróżnia się między innymi stawianie sobie coraz bardziej wymagających zadań w sposób stopniowy oraz dobieranie celów odpowiednich do aktualnych możliwości i dostępnych zasobów.
Planowanie z uwagą wpływa nie tylko na organizację dnia, ale również na porządkowanie myśli – przywraca koncentrację, pobudza motywację i dodaje energii potrzebnej do zajęcia się tym, co daje autentyczne poczucie spełnienia. Warto przestawić się z postrzegania planowania jako uciążliwego obowiązku i zacząć traktować je jako wsparcie w tworzeniu codzienności, która łączy rozwój zawodowy z czasem przeznaczonym na to, co ma dla nas osobiste znaczenie.
Źródła:
Artykuł przygotowany we współpacy z partnerem serwisu WhitePress®, który od 11 lat wspiera działania SEO i content marketingowe w Polsce i za granicą. Zautomatyzowana platforma umożliwia publikowanie artykułów na ponad 100 tysiącach portali na całym świecie. Dodatkowo oferuje natywne usługi copywritingu, zapewniając wysokiej jakości treści.
Autor: Joanna Ważny
